logo

122

Śladami Powstania Warszawskiego
Niepodległa Rzeczpospolita Kampinoska

Opracowanie trasyDariusz MazurekDługość trasy1,6 kmDo odwiedzenia22 PKFinansowanieTrasa sfinansowana przez jej autora
trip photo

Istotnym wydarzeniem, które przyczyniło się do powstania Grupy AK „Kampinos”, było przybycie w końcu lipca 1944 roku w rejon Puszczy Kampinoskiej, liczących ok. 1000 partyzantów, oddziałów piechoty i kawalerii Zgrupowania Stołpecko-Nalibockiego AK, dowodzonych przez por. Adolfa Pilcha „Górę”. Oddziały te miały za sobą chwalebny dorobek kilkunastomiesięcznych walk z Niemcami i Sowietami w obronie ludności polskiej Wschodnich Kresów Rzeczypospolitej. Zostały one skierowane do Wierszy, Truskawki i okolicznych wsi i oddane pod rozkazy dowódcy VIII Rejonu AK kpt. Józefa Krzyczkowskiego „Szymona”. W wyniku działań powstańczych, w sierpniu 1944 roku, dotarły tu następnie oddziały powstańcze z innych Rejonów, tworząc liczące ponad 2700 powstańców zgrupowanie piechoty i kawalerii pod nazwą Grupa AK „KAMPINOS”. W puszczy powstał obóz warowny obejmujący swym zasięgiem wsie: Ławy, Łubiec, Roztokę, Kiścinne, Krogulec, Wędziszew, Brzozówkę, Truskawkę, Janówek, Pociechę, Zaborów Leśny oraz Wiersze, gdzie stacjonowało dowództwo zgrupowania. Ponadto 24 miejscowości na obrzeżach Puszczy Kampinoskiej znalazły się w zasięgu władzy powstańczej. Był to teren wolny od okupanta. Zaistniała tu i trwała przez dwa powstańcze miesiące WOLNA POLSKA. Lokalna ludność, mimo śmiertelnych zagrożeń, jakie niosła współpraca z partyzantami, bez wahania przyjmowała ich pod swoje strzechy, stwarzając im warunki do życia i walki. Miejscowi leśnicy – gospodarze puszczy, w czasie okupacji prawie w komplecie zaangażowani w działania konspiracyjne, teraz w szeregach powstańczych służyli całą swą wiedzą o tajnikach leśnych ostępów. Wszyscy czuli się tu jak w Niepodległej Polsce. Przyjęło się wówczas nazywać ten teren: Niepodległą Rzeczpospolitą Kampinoską. Koniec Rzeczpospolitej Kampinoskiej związany był z dogasaniem powstania w Warszawie. 27 września dowództwo niemieckiej armii dało rozkaz rozpoczęcia operacji „Spadająca gwiazda”, która miała oczyścić przedpole Warszawy. Polskie oddziały po wymianie ognia opuściły swoje przyczółki w Kampinosie i ruszyły w kierunku Gór Świętokrzyskich. Ostatecznie dotarli tam nieliczni, którym udało się wyrwać spod Jaktorowa, gdzie otoczyli ich Niemcy i całkowicie rozbili powstańcze zgrupowanie. Grupa AK „Kampinos” przestała istnieć. Tak swój epizod zakończyła partyzancka republika, będąc przez prawie dwa miesiące niezależną od okupanta ziemią i olbrzymim wsparciem dla powstańczej Warszawy. W trakcie swojego istnienia Grupa AK „Kampinos” zadała Niemcom dotkliwe straty: poległo 1200 żołnierzy, a 460 zostało rannych. W tym czasie zginęło dziewięciuset partyzantów, a blisko pięciuset odniosło rany.

;